Rekonstrukcja ACL

Współczesna medycyna pozwala na przeprowadzenie coraz bardziej zaawansowanych zabiegów przy jednoczesnej minimalizacji ich inwazyjności. Dobrym tego przykładem jest rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego. Ten element budowy kolana (znany również pod skrótem ACL – ang. anterior cruciate ligament) jest odpowiedzialny za połączenie kości udowej i piszczelowej oraz pełni funkcję stabilizatora stawu kolanowego. ACL ogranicza ruch piszczeli względem kości udowej, chroni przed nadmiernym zgięciem oraz wyprostem kolana, ale również hamuje forsowne ruchy rotacyjne w stawie.

Mechanizm urazu więzadła krzyżowego przedniego

Najczęściej do urazów tej struktury wewnątrzstawowej dochodzi po masywnym urazie, złym ustawieniu kończyny w trakcie „lądowania” po skoku lub po nagłym zatrzymaniu lub zmianie kierunku biegu (np. nadmierna rotacja kolana do środka lub na zewnątrz połączona z gwałtownym wyhamowaniem ruchu). Dlatego do urazu więzadła krzyżowego najczęściej dochodzi u sportowców (liczne uszkodzenia ACL u piłkarzy i koszykarzy) oraz osób aktywnych ruchowo (biegaczy, narciarzy, itp.). Niestety zerwanie ACL niejednokrotnie wiąże się dodatkowo z uszkodzeniem innych struktur stawu kolanowego – najczęściej łąkotki lub innego więzadła.

Diagnostyka uszkodzeń ACL

Niezależnie jednak, czy zajmujemy się sportem zawodowo czy tylko amatorsko, każdy uraz kolana powinien być skonsultowany z lekarzem specjalistą ortopedii i traumatologii. Należy zwrócić szczególną uwagę na takie objawy, jak: łatwo zauważalny obrzęk, trudności ze zgięciem i wyprostowaniem kolana, czy też odczuwalny dyskomfort przy chodzeniu, ale przede wszystkim poczucie braku stabilności w stawie, czyli tzw. „uciekanie kolana”. Mogą one wskazywać na zerwanie więzadła krzyżowego, które zazwyczaj wymaga leczenia operacyjnego.

Podjęcie decyzji o rekonstrukcji ACL uzależnione jest między innymi od możliwości funkcjonalnych pacjenta, jego dalszych planów sportowych, ale przede wszystkim od stopnia uszkodzenia więzadła oraz innych struktur wewnątrzstawowych. Im rozleglejszy uraz, tym oczywiście operacja ACL bardziej wskazana. Bardzo ważnym kryterium decydującym o konieczności wykonania zabiegu rekonstrukcji jest objaw niestabilności, czyli wspomniany już wcześniej symptom „uciekającego kolana”.

Rekonstrukcja ACL kolana poprzedzona jest wywiadem lekarskim, a także badaniami diagnostycznymi, które mają potwierdzić uszkodzenie struktury wewnątrzstawowej. Lekarz ortopeda najczęściej wykonuje kilka testów funkcjonalnych kolana, między innymi test „szuflady przedniej” oraz test Lachmanna. Zleca również wykonanie badań obrazowych dla postawienia pełnej diagnozy. Najczęściej wykonuje się RTG, rezonans magnetyczny, czasem także USG. 

Przebieg rekonstrukcji ACL

Artroskopowa rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego ma mało inwazyjny charakter. Zabieg rozpoczyna się od wykonania dwóch – trzech małych nacięć na skórze. Przez jedno z nich wprowadzana jest kamera artroskopowa, która pozwala na obserwację wnętrza kolana. Wykonanie kolejnego otworu umożliwia wydrążenie kanałów w kości piszczelowej oraz udowej przez wprowadzenie odpowiedniego instrumentarium i rekonstrukcję uszkodzonego więzadła przez jego zeszycie, zastąpienie go materiałem własnym pacjenta (przeszczep ścięgna mięśnia półścięgnistego i smukłego albo fragment więzadła rzepki) lub wykonaniem zastąpienia uszkodzonego więzadła własnego tzw. więzadłem sztucznym – odpowiednim implantem.

Rekonstrukcja ACL kolana trwa zwykle około 90 minut. Pacjent najczęściej pozostaje w klinice od dwóch do trzech dni. Po około dwóch tygodniach od wykonania zabiegu należy zgłosić się do chirurga operującego celem zdjęcia szwów.

Przygotowanie do zabiegu 

Pomimo że operacja rekonstrukcji więzadła krzyżowego nie jest zabiegiem skomplikowanym, bardzo ważnym jest, aby odpowiednio się do niego przygotować. Jeśli tylko czas na to pozwala, warto skonsultować się z fizjoterapeutą na 2-3 tygodnie przed planowanym zabiegiem. Terapeuta zleci odpowiednio dopasowane ćwiczenia, zwróci uwagę na ergonomię życia codziennego oraz wdroży specjalistyczne techniki fizjoterapeutyczne, które przygotują staw na intensywne działania rehabilitacyjne po operacji ACL. Bardzo ważnym aspektem takiego przygotowania jest doprowadzenie stawu kolanowego do możliwie najlepszego zakresu jego ruchomości, szczególnie wyprostu. 

Podsumowując – im lepsza sprawność fizyczna, siła mięśniowa i zakres ruchu przed rekonstrukcją, tym mniej będzie do nadrobienia po wykonanej operacji.

Rekonwalescencja i rehabilitacja po operacji ACL

Należy pamiętać, że operacja więzadła krzyżowego to dopiero pierwszy krok do odzyskania pełnej sprawności kolana. Okres rekonwalescencji jest zwykle kilkumiesięczny pod warunkiem, że pacjent odbywa regularną rehabilitację pod okiem doświadczonego terapeuty manualnego, wykonuje indywidualnie dobrane ćwiczenia w domu i oczywiście, stosuje się do zaleceń lekarza. Tylko wtedy można myśleć o powrocie do swoich ulubionych aktywności fizycznych, czy to na boisku, czy też na stoku. 

Warto jednak uzbroić się w cierpliwość i wracać do treningów stopniowo, aby uniknąć uszkodzenia przeszczepu, co wiązałoby się z wydłużeniem rehabilitacji, a nawet koniecznością powtórzenia artroskopii. Jeśli osoba nie jest zawodowym sportowcem, powrót do aktywności fizycznej dobrze jest zacząć od uprawiania prostych sportów rekreacyjnych, najlepiej pod kontrolą lekarza lub fizjoterapeuty prowadzącego. Ważne, aby przez pierwsze miesiące unikać ćwiczeń angażujących izolowane ruchy rotacyjne kolana. W procesie rehabilitacji należy uwzględnić cele do jakich dąży pacjent i zaproponować mu zestaw ćwiczeń przygotowujących motorycznie do uprawiania ulubionej aktywności fizycznej. 

Należy mieć na uwadze, iż o pełnej regeneracji przeszczepionego więzadła krzyżowego przedniego można mówić dopiero po 24 miesiącach od zabiegu.


W przypadku pytań lub wątpliwości związanych z rekonstrukcją ACL prosimy o kontakt z Oddziałem Ortopedii i Chirurgii Kręgosłupa, tel. 22 703 04 36, e-mail: sekretariat.blok@ckr.pl

Newsletter
Bądź na bieżąco i otrzymuj najnowsze informacje.
Rozwiąż test, aby sprawdzić, czy dolegliwości, których doświadczasz po COVID-19 wymagają specjalistycznej konsultacji i ewentualnej rehabilitacji.
This is default text for notification bar