Cukrzyca – diagnostyka, leczenie. Centrum Diabetologii Klinicznej

06.05.2020 | Autor:

Czym jest cukrzyca?

Cukrzyca jest epidemią XXI w. Nie było dotychczas innej choroby niezakaźnej, która przez Światową Organizację Zdrowia została uznana za epidemię, pandemię cywilizacji. Szczególnie w dzisiejszych czasach, kiedy doświadczyliśmy niespotykanej w ciągu ostatniego stulecia pandemii koronowirusa, los pacjentów chorych na cukrzycę jest niezwykle istotnym i jest niezwykle ważne, żeby osoby, które chorują na tą jednostkę chorobową dbały o dobre wyrównanie glikemii.

Chciałbym na wstępie powiedzieć Państwu, że cukrzyca jest to zespół patologii, zespół jednostek chorobowych, które tak na prawdę zależą od dwóch zasadniczych dysfunkcji. Pierwszą z nich jest niedobór insuliny wydzielanej insuliny przez komórki beta wysp trzustkowych. Ale ta patologia zwykle współistnieje z drugą nie mniej ważną a może bardziej istotną, jeśli chodzi o typ drugi cukrzycy patologią, jaka jest insulinooporność, czyli oporność komórek tkanek na działanie insuliny. I tak jak wspomniałem, ta druga patologia zdecydowanie charakteryzuje pacjentów z typem II cukrzycy, którzy to w różnych opracowaniach epidemiologicznych osiągają mniej więcej 90 a nawet 95 % wszystkich przypadków pacjentów chorujących na cukrzycę. W związku z powyższym ten podstawowy podział na typ I i typ II cukrzycy dotyczy w mojej ocenie dwóch zupełnie innych jednostek chorobowych.

Czym się różni cukrzyca typu 1 od cukrzycy typu 2?

Cukrzyca typu I to choroba autoimmunologiczna. To choroba, która dotyczy przede wszystkim osób młodszych, również niemowląt, dzieci, nastolatków, ale również młodych dorosłych. Polega ona na całkowitym i bezwzględnym braku insuliny endogennej i w związku z tym musi być leczona poprzez podawanie insuliny.

Jeśli chodzi o typ II cukrzycy, to jest ta cukrzyca, gdzie dominuje skojarzenie zaburzeń metabolicznych z nadwagą, z otyłością, tam nie konieczne jest podawanie insuliny, natomiast nierzadko nieskuteczność leczenia doustnego prowadzi do konieczności wdrożenia insulinoterapii.

Jakie badania należy wykonać, aby potwierdzić lub wykluczyć cukrzycę?

Jak można rozpoznać cukrzycę? Podstawowym badaniem, dzięki któremu rozpoznajemy cukrzycę jest oznaczenie poziomu glukozy we krwi na czczo. Co to znaczy na czczo? Na czczo jest to minimum po dziesięciu godzinach bez spożywania pokarmów i płynów, oczywiście z pominięciem wody. Natomiast jak wysoka wartość glikemii determinuje nam rozpoznanie cukrzycy. Uważa się, i to jest wartość przyjęta na całym świecie, że wartość na czczo powyżej 125 mg/dcl oznacza, że pacjent ma cukrzycę. Warto tu wspomnieć, że to oznaczenie powinno być powtórzone i dwukrotna wartość glikemii na czczo powyżej 125 mg/dcl może już świadczyć o rozpoznanej cukrzycy. Niezależnie od tej wartości mamy jeszcze możliwość rozpoznać cukrzycę dzięki tzw. testowi doustnego obciążenia glukozą. Ten test polega na oznaczeniu poziomu glikemii na czczo, później pacjent wypija 75 gr glukozy rozpuszczonej w wodzie, mniej więcej jest to niecała szklanka letniej wody i następnie mierzymy glikemię w 60 minucie i 120 minucie. I teraz, jeśli pacjent w 120 minucie po obciążeniu testem glukozy otrzymuje wartość 200 mg/dcl lub wyżej, na tej podstawie również możemy rozpoznać cukrzycę. Jeśli chodzi o inne metody rozpoznania cukrzycy, to akurat ta metoda nie obowiązuje w naszym kraju, nie jest jeszcze u nas tutaj zaakceptowana, ale w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej jest, dlatego również o niej nadmienię, jest to metoda rozpoznawania cukrzycy na podstawie poziomu hemoglobiny glikowanej. Hemoglobina glikowana, która jest przy badaniu na poziomie powyżej 6,5% również w niektórych krajach jest uznawana za wykładnik rozpoznania cukrzycy.

Jakie objawy powinny nas zaniepokoić i spowodować, że pójdziemy do lekarza?

Niezależnie, od parametrów które już badamy w sposób laboratoryjny, tzn. niezależnie od poziomu glikemii na czczo w wyniku doustnego testu obciążenia glukozą czy hemoglobiny glikowanej, mogą Państwa zaniepokoić pewne objawy, które są charakterystyczne dla występowania hiperglikemii czyli podwyższonego poziomu glukozy we krwi. Takimi objawami na pewno będą: nadmierne pragnienie, które pacjenci zgłaszają, że ni stąd ni z owąd bez przerwy czują potrzebę zaspokojenia pragnienia. Związane z tym jest również nadmierne, zbyt częste oddawanie moczu. To są takie dwa charakterystyczne objawy, związane również z tym, że w przypadku zbyt wysokich wartości glikemii glukoza dostaje się do moczu i wtedy jest tzw. przekroczony próg nerkowy dla glukozy, który jest zwykle mniej więcej, można powiedzieć u pacjentów powinien być na poziomie 180mgl/dcl glukozy we krwi. Jeśli chodzi o pozostałe objawy, to są charakterystyczne również tego typu objawy jak: senność, nadmierna męczliwość, znużenie, również część pacjentów skarży się na zaburzenia widzenia, ale także pewnego rodzaju charakterystyczne infekcje, które mogą się zdarzać u pacjentów, którzy chodzą z przewlekłą hiperglikemią. Takimi objawami mogą być np. zapalenia narządów moczowo – płciowych, często są to zapalenia o podłożu grzybiczym, również mogą to być zapalenia jamy ustnej a także różnego rodzaju stany zapalne skóry i powierzchni ciała.

Jak wygląda leczenie cukrzycy?

Jeśli chodzi o leczenie cukrzycy, mamy w tej chwili pewną, no nie ukrywam, znakomitą możliwość zastosowania nowych preparatów, które w pewnym sensie, zrewolucjonizowały podejście do leczenia cukrzycy. Postęp w diabetologii, który ja obserwuję na przestrzeni 5 – 6 lat jest niesłychany i to nas bardzo cieszy. Jest to postęp zarówno jeśli chodzi o leki doustne, również o preparaty iniekcyjne, bardzo nowoczesne preparaty analogowe insuliny, zarówno te krótko działające jak i te długo działające. Mamy w tej chwili całą gamę leków, które można powiedzieć, jeszcze w niedalekiej przeszłości nie były dostępne. Także to leczenie w tej chwili może być skuteczne, może być optymalne a przede wszystkim takie, aby wydłużało życie pacjentów z cukrzycą. Niezależnie od tych metod terapeutycznych, nie ukrywam, że jest też wielki postęp, jeśli chodzi o metody diagnostyczne. W tej chwili powolutku, szczególnie u nas w Polsce glukometry zostają zastąpione poprzez metody ciągłego monitorowania glikemii. Ciągłe monitorowanie glikemii w tej chwili wydaje się być optymalnym sposobem mierzenia glikemii u pacjentów z cukrzycą. Na czym ono polega? Polega na tym, że pacjenci nie muszą już nakłuwać sobie codziennie kilkukrotnie a nawet kilkunastokrotnie opuszki palca i badać glikemię na glukometrach tylko podłączamy różnego rodzaju zestawy, jest ich co najmniej kilka dostępnych na rynku i pacjent przez całą dobę ma monitorowaną glikemię, widzi te wartości, wie, uczy się swojej choroby, natomiast tak na prawdę, niezależnie od tego też jest bezpieczny bo te systemy mają też pewnego rodzaju możliwości nastawiania alarmów, czyli jeżeli przykładowo ustawimy w takim systemie CGM granicę na poziomie 70 jeśli chodzi o dół i 160 jeśli chodzi o górę, to za każdym razem jeżeli będzie pacjent nieświadomy tego, że ta glikemia spada czy rośnie zbyt wysoko dostanie informację, alarm, że jest tam jakiś powiedzmy sobie problem, musi zmodyfikować swoje podejście. Także to jest bardzo, bardzo ważne i nie ukrywam, jeżeli chodzi o leczenie cukrzycy to zarówno farmakoterapia jak i diagnostyka poszły niesamowicie do przodu, możemy cieszyć się, że żyjemy w takich czasach ze tak można znakomicie poradzić sobie z tą chorobą. Ale niczego, tu muszę podkreślić, żadne leczenie, żadne nowoczesne leki, żadna wysublimowana diagnostyka nie zastąpi podejścia niefarmakologicznego, czyli tego co Państwo się nauczycie, tzn. edukacja diabetologiczna. Edukacja, która musi, że tak powiem, dotknąć, dotyczyć każdego pacjenta. Bo jeżeli pacjent będzie wiedział jak ma postępować, jak ma się zachowywać w różnych sytuacjach, chociażby począwszy od diety, jaką ma stosować dietę, ile posiłków dziennie ma przyjmować, jakie to mają być posiłki, jak powinien wykonywać wysiłek fizyczny to bez tego, bez tej wiedzy żadne metody nie będą skuteczne.

Jak leczona jest cukrzyca w Centrum Diabetologii Klinicznej?

Stworzyliśmy w Konstancinie, na terenie CKR, czyli Centrum Kompleksowej Rehabilitacji Centrum Diabetologii Klinicznej, które w mojej ocenie jest takim wyzwaniem, takim specyficznym powiedzmy miejscem, o którym jeszcze jakiś czas temu mogliśmy sobie tylko pomarzyć. Tu w naszej klinice wszyscy pacjenci, którzy przychodzą mają swojego osobistego edukatora diabetologicznego. Mają opiekę całodobową, jeśli chodzi oczywiście o wszystkie aspekty diagnostyki i terapii. Dodatkowo pacjenci, którzy są w CKR mają oceniane możliwe lub występujące powikłania cukrzycy, począwszy od powikłań naczyniowych, powikłań kardiologicznych, również powikłania neurologiczne a także okulistyczne. Dodatkowym atutem pobytu w CKR jest to, że Państwo którzy tu przychodzicie się leczyć jesteście podłączani do najnowszych systemów ciągłego monitorowania glikemii, tzn. przez pobyt cały czas, podczas tego trzy dniowego pobytu jesteście Państwo w naszym systemie, macie Państwo ciągły pomiar glikemii który również my, lekarze, którzy opiekujemy się Państwem, naszymi pacjentami tu w naszej klinice, widzimy i możemy na tej podstawie modyfikować bądź planować nowoczesne terapie. Nie mamy ograniczeń, jeśli chodzi o dostępne leki, u nas stosujemy wszystkie najnowsze preparaty, zarówno leków doustnych jak i analogów insulin, które są dostępne na terenie Unii Europejskiej. Takim może nie do końca, powiedzmy sobie, wesołym dodatkiem, ale dodatkiem, którym nie ukrywam, musi wyjść naprzeciw dzisiejszym czasom, jest to, że wszyscy pacjenci, którzy będą przyjmowani już teraz od maja do Centrum Diabetologii Klinicznej Konstancin, przed samym przyjęciem do kliniki będą mieli wykonywane testy na koronawirusa, które również pozwalają, zarówno Państwu jak i nam czuć się bezpiecznie, że będziemy przyjmować do kliniki tylko osoby które ten test mają z wynikiem ujemnym.

Dlaczego nieleczona cukrzyca jest tak niebezpieczna?

Dlaczego tak ważnym jest, żeby szczególnie w dzisiejszych czasach dobrze kontrolować cukrzycę? Proszę Państwa, cukrzyca na pewno jest jednostką chorobową która może stanowić dodatkowy element pogarszający rokowanie u pacjentów, którzy będą przechodzili infekcje wirusowe. No, między innymi tą infekcję, która w tej chwili stanowi takie duże zagrożenie i jest pandemią na całym świecie, czyli infekcję koronawirusa. Dlatego niezmiernie ważnym jest żebyście Państwo w tych szczególnie trudnych czasach pilnowali się, żebyście unikali Państwo jakichkolwiek niebezpiecznych kontaktów, gdzie możecie Państwo mieć kontakt z osobami, które przechorowały bądź chorują na ten COVID-19. Natomiast w naszej klinice jest przekonanie, że wychodzimy naprzeciw przede wszystkim temu zapotrzebowaniu na wsparcie Państwa w tych trudnych czasach. Przyjmujemy tutaj Państwa na trzy dni, jesteście Państwo tak naprawdę wyizolowani, macie zupełnie inne miejsce pobytu niż pozostali pacjenci, jesteście samodzielni, mamy kontakt tylko i wyłącznie z personelem, który jest bezpieczny, który ma ujemne wyniki, jeśli chodzi o koronawirusa, ale również pacjenci przed przyjęciem są wszyscy testowani pod kątem tego wirusa i tylko pacjentów zdrowych, bezpiecznych przyjmujemy.

Wiadomo, że nieleczona cukrzyca to przede wszystkim rozwój powikłań. Powikłań, które w mojej ocenie stanowią ponad 2/3 przypadków śmierci pacjentów z cukrzycą. Są to powikłania makronaczyniowe takie jak zawał serca, udar mózgu. To są te podstawowe powikłania, które stanowią takie niechlubne żniwo, jeśli chodzi o zgony osób chorujących na cukrzycę. Dlatego tak bardzo ważne jest żebyście Państwo wiedzieli, że nowoczesne leki, nowoczesne terapie mają tą możliwość, żeby redukować, zmniejszać ryzyko występowania powikłań a przede wszystkim wpływać na wydłużenie życia Was, czyli naszych pacjentów chorujących na cukrzycę.

Newsletter
Bądź na bieżąco i otrzymuj najnowsze informacje.